delete

Olasılıksız

Gelin, olasılıksıztan söz edelim.İlk önce , olasılık dediğimizde en sık akla gelen çekilişlerden, piyangolardan söz edelim.

Amerika’daki en büyük piyangoyu, Powerball’ı kazanabilme olasılığı 120.000.000’da 1’dir. Powerball’ın ilk oynanmaya başlandığı 1997’den beri elliden fazla insan bu olasılığı alt üst ederek büyük ikramiyeyi kazanmıştır. Onlar , bu gezegendeki en şanslı , en zengin insanlar arasındadır. Onlardan nefret ederim.Ama konumuz değil.

Şimdi de düşük-olasılıklı bir olaydan söz edelim: Dünyaya dev bir gök taşı çarpacak ve uygarlık yok olacak. Jeofizikçilere göre , her yıl bunun olma olasılığı milyonda bir generisches cialis.

İnsanoğlunun atalarını da hesaba katarsak, yedimilyon yılı aşkın bir süredir bu gezegende varlığımızı sürdürdüğümüze göre, bir gök taşının bugüne kadar bizi yok etmiş olma olasılığı yüzde yedi yüz.Yani anlayacağınız, bir kere değil, yedi kere ölmüş olmalıydık şimdiye.

Ama, çoğunuzun bildiği gibi, insanoğlunun yazılı tarihinden bu yana yok olmadık.
Ne demeye çalışıyorum sizce ?Bir gök taşı bizi yok edecek demeye çalışmıyorum.Düşük olasılıklı olaylar hakkında bir yorumda bulunmaya çalışıyorum, kıssadan hisse şudur: Her an her şey olabilir !

Adam Fawer’in Olasılıksız adlı kitabından alıntıdır.

delete

Lost: Yanıtı Aranan Sorular

Beşinci sezonu biteli çok olmuş, altıncı ve sonuncu sezonunun başlamasına da 2 ay kalmış bizde bu arada lostu çözmeye çalışırken ısınmış beyinlerimizi soğumaya bırakırken, bir yandan gelecek sezona ve gelecek cevaplara hazırlanmaya başlamalı. Ancak “aradan 5 sene geçmiş, ben soruları hatirlamiyorum!” diyenler olacaktır aramizda, eh çok normal, günü gününee çalışmazsanız tabi ki cevaplari soramazsiniz!

Ama hemen üzülmeyin, işte çalışkan bir arkadasin güzel tutulmus notlari:

1×01 pilot, part 1
– jack ormanda tek basina, kaza mahalinden ve digerlerinden cok uzaga nasil dustu?
– ucak, telsiz iletisimini nasil kaybetti?
– bu canavar/siyah duman, pilotu neden oldurdu?
– canavar/siyah duman ne?

1×04, walkabout
– locke’un bacaklarindaki felc nasil iyilesti?
– duman niye locke’u takip etti? niye saldirmadi?
– locke, dumana bakinca ne gordu?

1×05, white rabbit
– christian’in cesedi nerede?
– jack’in babasi ile ilgili hayallerinin sebebi nedir?
– bu hayaller neden daha sonra biranda durdu?

1×06, house of the rising sun
– adem ile havva kimdi? nasil ve ne zaman olduler?
– neden ceplerinde siyah ve beyaz tas vardi? bu taslara ne oldu?

1×09, solitary
– bu fisiltilar da ne?

1×10, raised by another
– richard malkin ne diye claire’e cocugunu kendi yetistirmesi icin baski yapti? sonra neden fikrini degistirdi?
– malkin neden claire’i oceanic 815’e bindirmek icin cabaladi?

1×14, special
– walt nasil boyle ozel?

1×16, outlaws
– tampa isi de neydi? (hibbs -hani terminator 2 deki civa robot-, kocum sawyer’a “artik tampa isinden sana borcum kalmadi” gibi bisi diyordu, biz de o isin ne oldugunu da merak ediyoruz. evet manyagiz)

1×22, born to run
– kate’e annesinin kanser tedavisi icin hastanede oldugu mektubunu kim gonderdi?
– walt, locke’un hatch’i acmaya calistigini nasil biliyordu ve onu acmamasi icin neden uyardi?

1×23, exodus part 1
– black rock, adada kara icerisine nasil geldi?

1×24, exodus part 2
– duman locke’a neden saldirdi ya da daha onceki karsilasmalarinda neden saldirmamisti?
– duman locke’u nereye goturuyordu?

2×01, man of science, man of faith
– shanon walt’i nasil gorebildi?

2×03, orientation
– alvar hanso ve dharma initiative adayi nasil buldular?

2×07, the other 48 days
– libby’nin buldugu “cam goz” kimindi?

2×09, what kate did
– kate’in atinin olayi ne ?
– neden orientation filmi kesilip, ok(arrow) istasyounundaki incilin icine saklanmisti?

2×10, the 23rd psalm
– duman mr. eko’ya neden saldirmadi?
– duman, nasil mr. eko’nun anilarini gosterebildi?
– uyusturucu kaciranlarin ucagi adaya nasil geldi?

2×14, one of them
– henry(ben), rousseau tarafindan yakalanirken ne yapiyordu?

2×17, lockdown
– dharma ekibi olduruldugu halde adaya neden hala yiyecek vs atiliyor?
– henry(ben) dugmenin ne ise yaradigini biliyor muydu?
– orjinal henry gale’i, ben mi oldurdu?

2×18, dave
– libby santa rosa’daki hastalardan birisi miydi? / neden?

2×19, s.o.s
– rose’un kanseri ve locke’un felci adada nasil iyilesti?

2×23, live together die alone
– desmond bro, neden ordudan atildi?
– 4 ayakli heykel ne is? heykelin geri kalanina ne oldu?

3×03, further instructions
– kutup ayisi magrasindaki iskeletler kimindi?
– oyuncak kamyon nereden geldi?
– locke ve mr. eko hatch patlamasindan nasil kurtuldular?
– locke’un dili neden tutuldu?

3×05, the cost of living
– duman, mr. eko’yu neden oldurdu?
– mr. eko’nun yemi hayallerine ne sebep oldu?
– eko, “siradaki sensin” derken ne anlatmaya calisti?
– yemi’nin cesedine ne oldu?

3×06, i do
– jacob’un listesi ne? bu listede kimler var?

3×11, enter 77
– mikhail’in daktilosundaki rusca mektup’un olayi ne?
– the flame’de ki sanal satranc oyununda neden boyle fonksiyonlar gizlenmis?

3×15, left behing
– duman, juliet ve kate’e saldirirken ki isiklar neydi?

3×16, one of us
– neden hamileler adada oluyorlar?
– jacob, rachel’in kanserini iyilestirdi mi? yoksa rachel’in yeniden olustugu soylenen kanseri hep yalanmiydi?
– mikhail, 815 yolculari hakkindaki bilgilere nasil ulasabiliyor?

3×17, catch 22
– naomi, desmond ile penny’nin fotografin kopyasini neden tasiyordu?
– campbell’in eloise hawking’le iliskisi ne?
– penny’nin babasiyla manastirin alakasi ne?

3×18, d.o.c.
– staff’daki oda neden gizliydi?
– mr. paik, hanso foundation’a ne sagliyordu?

3×20, the man behind the curtain
– ben siniftayken meydana gelen sarsinti neydi?
– ben’in rahmetli annesinin gorunmesi nedir/nasildir?
– dharma’yi gazla zehirleme olayinin arkasinda kim var?
– annie’ye ne oldu?
– ben nasil lider oldu?
– richard neden yaslanmiyor? kac yasinda?

3×22, through the looking glass
– tapinak nedir? digerleri oraya neden gidiyor?
– bonnie ve greta’nin kanada’daki isleri neydi?
– charlienin cozdugu programi kodlayan muzisyen kimdi?

4×01, the beginning of the end
– jacob’un evi nasil hareket ediyor?
– lewis (hastalardan biri) charlie’yi nasil gorebiliyor?

4×02, confirmed dead
– miles’in yeteneklerinin sebebi ne?
– 815’in pilotu neden degistirildi?
– ada’da gun isigi kirilmalari neden duzgun degil?
– ben’in fotografi ne zaman ve nerede cekilmisti?

4×03, the economist
– naominin bilezigindeki r.g. kim?
– 31 dakika 20 saniyelik zaman farkinin sebebi ne?
– jacobun evi neden locke’un aradigi yerde degildi?

4×05, the constant
– widmore’un aldigi gunlukte neler yaziyordu?
– ada’daki zaman ile dis dunyadaki zaman neden farkli?

4×06, the other woman
– goodwin’in vucudundaki kimyasal yanigin sebebi ne?
– goodwin yarasi hakkinda neden yalan soyluyor?
– harper ormanda nasil bir gorunup bir kayboluyor?
– penny, babasinin arastirmasi hakkinda neler biliyor?
– widmore’un dovdugu adam kim?
– bu video’yu kim cekti?
– harper’in ben’ile baglantisi ne?
– daniel’in haritasini kim yapti?

4×07, ji yeon
– desmond ile sayid’in odasindaki duvarda kimin kani vardi?
– hurley kimsenin gelmedigini duyunaca neden sevindi?

4×08, meet kevin johnson
– ada, michael’in intihar etmesine nasil engel oluyordu?
– tapinak neden sadece digerleri icin?

4×09, the shape of things to come
– ben, whidmore’u neden olduremiyor?

4×10, something nice back home
– christian, jack’e nasil gorununebiliyor?
– christian neden claire’e gorundu?

4×11, cabin fever
– richard adadan nasil ayrildi?
– christian and claire neden jacobun evindeydi?
– claire neden cok sakindi?
– christian locke’a neden kimseye claire’den bahsetmemesini tembihledi?

4×12, there is no place like home part 1
– sun, babasinin sirketi icin neler planliyor?
– diger kurtulan 3 kisi olarak neden charlie, boone ve libby’i sectiler?

4×13, there is no place like home part 2 & 3
– miles neden adada kalmak istedi?
– adayi tasiyan donmus tekerlegin olayi ne?
– orchid kasedi neden basa sariyor?
– neden oceanic 6, locke ile beraber adaya donmek zorunda?

5×01, because you left
– adayi tasiyan donmus tekerlegi kim yapti, sonra ne oldu da bulundugu yere gomuldu?
– daniel, neden desmond’un zaman ile ilgili kurallardan muaf oldugunu dusunuyordu?
– sayid ile hurley’i yakalamaya calisanlar kimlerdi?

5×02, the lie
– ben jill’e gabriel ve jeffreyinin gelip gelmedigini sordu. kimdi bunlar?
– ben ile bayan hawking’in iliskisi ne?
– ben’in cantasina koydugu sey neydi?

5×03, jughead
– amerikan ordusu adayi nasil buldu?
– desmond, faraday’in kendisini ziyaret ettigi yili neden hatirlayamiyor?
– desmond’an once, faraday’in ofisini kimler ziyaret etti?

5×04, the little prince
– kumsaldaki kampi kim yagmaladi?
– sun’a pakedi kim gonderdi?
– sayid’i kim oldurmeye calisti ve uzerinde neden kate’in adresi vardi?

5×05, this place is death
– duman, neden fransiz ekibe saldirdi?
– fransiz ekip neden silahliydi?
– robert, brennan, lacombe ve montand’a tapinagin altinda ne oldu?
– robert, dumanin tapinagi korudugunu nasil ogrendi?
– duman neden tapinagi koruyor?
– ben oceanic 6’yi nasil ve kimden korudu?
– adayi tasimak icin neden locke secildi?
– ben neden locke’un yerini aldi?

5×06, 316
– lamp post istasyonuyla, eloise hawking arasindaki baglanti nedir?
– adanin hareketlerini tahmin eden adam kim?
– eger ada, kasitli tasiniyorsa, nereye tasinacagini nasil tahmin ediyorlar?
– ada, desmond’tan ne istiyor?
– adaya donenler, neden ilk gittiklerindeki ortami olusturmaya calisiyorlar?
– jack, hurley ve kate ucaktan adaya nasil gectiler?

5×07, the life and death of jeremy bentham
– rousseu’nun ve daniel’in haritalari nasil hydra’ya geldi?
– daniel’in haritasina, hieroglifleri kim cizdi? neden cizdi?
– widmore’un yaklastigini soyledigi savas ne?
– chales widmore, adanin gelecegi hakkindaki seyleri nasil biliyor?
– locke’u bu kadar ozel yapan ne?

5×08, lafleur
– dev heykel goruldugundeki tarih neydi?
– dharma ve digerleri arasindaki ateskes ne?
– paul’un kolyesinin anlami ne?
– richard, sonar citleri nasil gecebiliyor?
– digerleri paulun cesedini neden istiyorlar?

5×09, namaste
– kokpitte neden meshur numaralar vardi?
– christian’in sun’a bahsettigi yolculuk ne?

5×10, he is our you
– ilana, sayid’i hangi yetliyle, kelepceyle ucaga bindirebildi?

5×11, whatever happenend, happened
– ben’i iyilestiren tapinakin olayi ne?
– ben neden hafizasini ve masumiyetini kaybediyor?

5×12, dead is dead
– ethan, nasil digerlerine katiliyor?
– locke, kisladan ayrilip nereye gidiyor?

5×13, some like it hoth
– daniel adadan neden ve ne zaman ayrildi?
– chang, alvarez’in cesedini neden orchid’e getirtti?
– felix’i oldurerek oceanic 815 kazasi hakkindaki sahte dokumanlari kim caldi?

5×14, the variable
– eloise adayi nasil terketti?
– daniel, swan hakkindaki bilgileri nasil ogrendi?
– faraday, jack’e “sen buraya ait degilsin” derken ne demek istedi?

5×15, follow the leader
– richard, locke’u jacob’a goturmek konusunda neden isteksizdi?

5×16, the incident parts 1&2
– siyahli adam kim?
– neden jacob’u oldurmek istiyor?
– jacobu oldurmek icin neden bir loophole’a ihtiyac duyuyor?
– jacob, adaya insanlari nasil getiriyor?
– jacob’un siyahli adama kanitlamaya calistigi yanlis ne?
– jacob, kisileri hayatlarinin onemli noktalarinda neden ziyaret ediyor?
– jacob, neden herkesle fiziksel temas kuruyor?
– jacob, ziyaret ettigi kisiler hakkindaki bilgileri nereden ogreniyor?
– jacob, richard’in yaslanmasini nasil engelliyor?
– ben neden jacob’u liderken goremedi?
– jacob neden kendini korumadi?
– jacob’un evinin etrafindaki kul cemberini kim bozdu?
– jacob, evini ne zaman ve neden terketti?
– jacob’un evini, jacob yokken kim kullaniyordu?
– ilana neden evi atese verdi?
– ilana ve ekibindekiler ada hakkindaki bu kadar bilgiyi nereden biliyorlar?
– ilana ve jacob’un baglantisi ne?
– ilana’nin yuzu gozu neden bandajlanmisti?
– frank’i ne icin bir aday olarak dusunuyorlar? ve neden?
– jacob’un kimlerin geleceklerini soyledi?

delete

Adam Fawer, Edebiyatın Potansiyel Rock Star’ı

Adam Fawer, edebiyatın  potansiyel rock star'ıAdam Fawer, gizem denince Türkiye’de akla gelen ilk isimlerden biri olma yolunda haldır haldır koşturuyor.

Dilimize “Olasılıksız” adı ile çevrilen “Improbable”, 2006’da Thriler Writers Award kazandı. Türkiye’de “best seller” gibi bir kavram yok biliyorsunuz, olsaydı, 250.000 adet ile (korsanı saymıyoruz) “çok satan” ödüllerinin en platin plak olanını kapardı mutlaka. “Olasılıksız”dan sonra “Empati”yi yazan bu adam, iki kitapla Türkiye’nin en çok okunan yazarlarından biri haline geldi.

Ekonomi okumuş, edebiyatla alakası olmayan, kendi deyimiyle “ben bir matematik insanıyım ve bundan önce yazdığım en uzun şey bir elektronik postaydı” diyen mülayim bir adam kendisi.

“Olasılıksız”, Dan Brown’ı çok sevmemize sebep olan “harika bir kurgu içinde verilen kompleks ve ilginç bilgiler” formülünü kullanıyor. Matematik yeteneğini de hikayede kolaylıkla görebiliyoruz.

Fawer, korneasındaki bir rahatsızlık sebebi ile çocukluğunda görme özürlüymüş. O sırada onu hayata bağlayan tek şey, görme özürlüler için hazırlanan sesli romanlarmış. 16 yaşında sağlığına tekrar kavuşmuş. Ekonomi okuyup, About.com’da patron olup, çuvalla para kazanırken, üniversiteden bir arkadaşının kanser olduğunu öğrenmiş. İşinden ayrılmış, kanser hastası dostu Stephanie ile bir anlaşma yapmış ve birlikte ilk romanlarını yazmaya karar vermişler. Fawer romanını Kasım 2003’te bitirmiş.

Şimdilik kendi ülkesi Amerika’da pek ilgi görmüyor, hatta “Empati” henüz orada basılmadı. En çok Türkiye, Japonya ve Almanya’da okunuyor. Üçüncü kitabını da bitirdi ama henüz hakkında ser veriyor sır vermiyor. Henüz okumadıysan ve Dan Brown, biraz da Stephen King seviyorsan, ısrarla tavsiye ederiz.

delete

Telefona Android Kaçtı

Telefona Android kaçtıCep telefonu işletim sistemi olarak Sybian ve Windows Mobile kullanmak, kremalı bisküvi yok diye pötiböre razı olmaya benziyor. İşte karşınızda cep telefonlarının kremalı bisküvisi; Android! Android’in sadece Smartphone’larda değil, dizüstü bilgisayarlarda da kullanılmaya başlaması ile mobil işletim sistemi olarak hayatımıza girmesi an meselesi.

Android de nesi?

Peki bu Android ne menem bir şey? Robot dostumuz, Linux üzerine geliştirilen bir işletim sistemi ve arkasında Google desteği var. Linux’un açık bir kaynak kodu olduğunu biliyorsunuzdur. Android de 2008’den beri açık kaynak kodlu. Açık kaynak kodu, yazılım geliştirmek isteyenler için Java’yla at koşturabilme imkânı, işletim sisteminde uçsuz bucaksız bir gelişme potansiyeli sağlıyor.

Cep telefonlarında Nokia saltanatını göz önünde bulundurursak, Symbian işletim sisteminin dünya lideri olduğunu tahmin etmek zor değil. Android’in kullanım oranı, 2009’da %1’den %3’e yükseldi. Bunun anlamı şu, 2012’de %14.5 kullanım oranı ile mobil işletim sistemi pazarının ikincisi olacak. Yani 2012’de ilk beş; Symbian, Android, Mac OS (yani iPhone), Windows Mobile ve Blackberry OS olacak. Google’ın söylediğine göre günde Andoid yüklü 60.000 telefon satılıyor ve 2012’de 32 milyon Android’li mobil cihaz kullanılıyor olacak.

Telefona Android kaçtıAlışveriş kolik Google

Bizim köşedeki ocak başını bile satın alsa şaşırmayacağımız Google, 2005’te Android adlı bir yazılım firmasını satın aldı. 2007’de kurduğu Open Handset Alliance adlı konsorsiyuma HTC, Intel, Motorola ve Samsung katılınca; dünya, Google’ın mobil iletişim pazarına girmeye hazırlandığına emin oldu. O sırada bilmediğimiz şey, Nvidia’nın da grubun bir üyesi olduğu ve bu sayede sadece küçük ekranlı Smartphone’lar değil, dizüstü makinelerde de Android kullanabileceğimizdi.

Android’li cihazlar, alıştığımız bütün cep telefonu özelliklerine sahip. Avantajı, bunun üzerine ekledikleri. OpenGL desteği ile üç boyutlu grafikleri tarayabiliyor. İnternet tarayıcısı olarak, Google Chrome’da kullanılan altyapıya sahip. iPhone’daki gibi çoklu dokunmatik ekranları çalıştırabiliyor. Yine iPhone’daki gibi, video formatı olarak MP4 destekliyor.

Telefona Android kaçtıGoogle’ın derdi ne?

Google’ın kendi işletim sistemini yaratmasının asıl sebebi, kendi servislerini her telefona uygun hale getirmeye zahmet etmemesi. Gtalk, takvim, translate, Maps türü servisler, Android’in içinde geliyor ve yüklü her telefonda kusursuz çalışıyor. Arama fonksiyonu ise masaüstünüzde bulunuyor. Yani aslına bakarsanız, Google’ın tekel olma isteğinin sonucu. Ama versiyon isimleri o kadar sevimli ki, kızamıyorsunuz (Cupcake, donut, ekler…)

Android aplikasyonları henüz iPhone’unkiler kadar yaygın değil ama Facebook, MySpace, Meebo, imeem, Twitter, Qik, Shazam gibi popüler aplikasyonlar hemen yerini aldı. Google da, tüm gücüyle temel servislerinden hayvanca-insanca sözlük gibi fantastik uygulamalara kadar çeşitli Android aplikasyonları yazıyor.

İçine Android kaçmış cihazlar

Öncelik tabii ki Google’ın kendi cihazı Nexus One’da(Ocak 2010’da çıkan telefon, iPhone gibi kapasitif, yani en hassas dokunmatik ekran teknolojisine sahip. 5 megapiksel kemaralı, 720p HD video oynatıyor ancak dahili hafızası sadece 512 MB. CNET’e göre, iPhone ile yarışabilecek tek smartphone.

HTC Hero, Samsung Galaxy, Motorola Milestone ve ilk Android işletim sistemli dizüstü bilgisayar Acer Aspire One D250, şimdilik içine robot kaçan cihazlar içinde en çok göze çarpanlar.

delete

“Çekici” Bir Malzeme: Mıknatıs

“Çekici” bir malzeme:  MıknatısDemir, nikel, çelik gibi bazı metalleri kendine çeken, bunu da manyetik kutup özelliği sayesinde yapabilen maddeye mıknatıs denmiş. Manyetik alana sahip materyale mıknatıs denir yani. O da özünde bir metaldir ve çoğunlukla “U” harfi şeklinde biçimlendirilmiştir. İki ucu, diğer bir deyişle iki kutbu, manyetik bir itme ve çekme gücüne sahiptir.

Aslında her şeyin kendine göre bir çekilme yetisi vardır. Demirinki çok yüksekken, sıvı oksijeninki çok düşüktür örneğin. Su bile manyetik alan tarafından hareketlendirilebilir.

Bahsettiğimiz bu manyetik çekiş ve itiş gücüne doğal olarak sahip bulunan tiptekilere tabii ya da doğal mıknatıs, sonradan kazandırılan güçlerle bu hale gelmiş olanlara suni ya da yapay mıknatıs, ham demirden bir parçanın çevresine sarılmış selenoit isimli geçirgen bir madde yardımıyla elektrik akımı geçiren ve bu şekilde mıknatıs özelliği kazanmış olanlara da elektromıknatıs denir. Elektromıknatıs geçici, diğer ikisi ise kalıcı mıknatıs özelliğine sahiptir.

“Magnetit” olarak bilinen ve kimyasal açılımı Fe3O4 olan demir cevheri, magnetik özellikler taşır. Mıknatıs taşı denen ve doğal olarak çekim gücüne sahip olan cevher de mıknatıs yapımında kullanılır. Ancak bunu çokça bulmak mümkün değildir.

Manyetik alanın birimi ‘tesla’, manyetik alanın çekim gücü birimi ise ‘weber’dir.

İsim kökeni ve kısa tarihi

Mıknatıs sözcüğünün kökeninin bizim topraklardan geldiğine dair bir bilgi var: İngilizce ‘magnet’ kelimesi, mıknatıs maddesinin çok bulunduğu Manisa, eski adıyla Magnesia’dan türemiş. Bir diğer bilgi de Latin kökenli ‘manyes’ kelimesinin ‘manyesia’ya dönüşmesi ve İngilizce ‘magnet’ e dönüşmüş olduğudur.

“Çekici” bir malzeme: MıknatısMıknatıs kullanarak ilk kez pusula yapan millet kimilerine göre Araplar olmasına rağmen, çoğu tarihçi Çinliler üzerinde duruyor. Mıknatıs taşının tahta üzerine yerleştirilip su dolu bir kaba bırakıldığında kuzey – güney doğrultusunu işaret ettiğini nasıl buldular, onu bilemiyoruz tabii ki. Bildiğimiz, onları Yunanlıların takip ettiği. Ünlü filozof ve bilim adamı Tales, magnetizma konusunda o zamana kadarki en ciddi araştırmaları yapmış ve bulduklarını aktarmış. İngiliz bilim insanı William Gilbert de “De Magnete” isimli kitabında dünyanın küresel bir mıknatıs olduğunu açıklamış. Buna göre, elimizdeki pusula doğal olarak yerkürenin manyetik kutbunu işaret ediyor.

Elektrik ile magnetizma arasındaki ilişki tabii ki bundan çok uzun zaman sonra ortaya çıkarılabilmiş. 1819’da, Danimarkalı profesör Hans Christian Oersted, bir derste uyguladığı deneyde, elektrik devresinin açılma ve kapanması ile yakında bulunan pusulanın iğnesinin saptığını görmüş. Araştırmasını bu yönde geliştirince, bir mıknatısın yanındaki telin içinden akım geçirildiğinde mıknatısın teli hareket ettirdiğini gözlemiş. Böylece elektrik ile magnetizma arasındaki ilişki kanıtlanmış. Andre Marie Ampere, Dominique François Arago, Georg Simon Ohm, Michael Faraday gibi ünlü bilimciler, bu konudaki bulguları gitgide daha da geliştirmişler. Elektrik ve magnetizma arasındaki çalışmaları o zaman için en üst düzeye çıkaran bilim adamı ise James Clerk Maxwell olmuş.

“Çekici” bir malzeme: Mıknatısİşin tekniği

Mıknatıs kutuplarını belirlemek için kuzey ve güney ifadeleri kullanılır. Bu aslında yerkürenin manyetik alanı ile benzeşir. Yerküreyi bir mıknatıs gibi düşünürsek, Kuzey Kutbu tarafındaki manyetik kutup güney, Güney Kutbu tarafındaki manyetik kutup ise kuzey olur. Bu tersliği özellikle vurgulayalım. Kendi haline bırakılan bir mıknatıs gidip kuzey-güney yönünü bulacaktır. Kuzey Kutbu’nu gösteren tarafı pozitif kutup, Güney Kutbu’na dönük tarafı ise negatif kutup olarak adlandırılır. Zıt kutuplar birbirini çekerken, aynı kutuplar itme eğilimi gösterirler.

Elimize bir çubuk mıknatıs alıp onu bir şekilde ikiye bölebilirsek, ayrı iki mıknatıs elde ederiz ve onun da aynı şekilde kutupları olur. Bu iki kutbun çekim gücü de birbirine eşit. Zaten kutup dediğimiz kısımlar, atomların diziliminden ötürü, manyetik alanın en güçlü olduğu yerler.

Bilimsel adı manyetit olan doğal mıknatıs, kristal yapılı bir demir cevheridir. Manyetik kutup özelliği taşıyan nikel, kobalt gibi özel maddeler çeşitli şekilde bildiğimiz mıknatıs haline getirilebilir: Var olan bir mıknatıs ile temas ettirilebilir veya yerkürenin manyetik meridyenine paralel bir şekilde yerleştirilip sert bir darbe uygulanabilir.

Bütün maddeler, proton, nötron, elektron gibi parçacıklardan oluşur. Bunlar en basit ifadeyle kendi kendilerine dönerler ve bu da onlara bir manyetik alan gücü kazandırır. Bu mantıkla, tüm maddelerin manyetik olması gerekir ama güçleri farklıdır. Bunun sebebi de parçacıkların dizilimidir. Örneğin eğer parçacıklar çok sık dizilmişse, her biri bir diğerinin manyetik alanını ortadan kaldırır. Mıknatısta bu dizilim en yüksek çekimi oluşturacak biçimdedir.

Elektronlar manyetik alan oluşturma işinde çok başarılıdır. Bir atom içinde, elektronlar yörüngelere dizilmiş çiftler halinde ya da tek tek bulunabilir. Çift halinde iseler, dönüş yönleri birbirine terstir. Bazı atomlarda da çift olmayan elektronlar bulunur. Tüm mıknatıslar çift olmayan elektronlara sahiptir ama çift elektronlu tüm atomlar manyetik olmayabilir.

“Çekici” bir malzeme: MıknatısElektromıknatıs yapmak için yalıtılmış çok ince kablolar ham demire sarılır ve kablolardan elektrik akımı geçirilir. Elektrik akımı kesildiğinde, mıknatıs özelliği de kaybolur. Manyetik alanlar, elektrik akımları sayesinde oluşur. Akım taşıyan tek bir telin çekim gücü az olacağı için, bobin denen makara etrafına bir çok tel sarılır ve çekim alanı böylece güçlendirilir. Bakın şurada minik bir elektromıknatıs yapmanın en basit yolu anlatılmış.

Mıknatısla ilgili diğer bazı bilgiler

Mıknatısın kullanıldığı başlıca yerlere bakacak olursak, pusula, bildiğimiz VHS videolar, kasetler, bilgisayarların içindeki floppy diskler ve hard diskler, kredi ve ATM kartları, televizyon ve bilgisayar monitörleri, kapı zili, hoparlör ve mikrofonlar, elektrikli motor ve jeneratörler, transformatörler öne çıkıyor. Dikiş makinelerini de unutmayalım; yere saçılan bin tane toplu iğneyi en ufak hasarla toplamanın tek yolu mıknatıs değilse nedir? Bir de buzdolabı kapaklarının üstüne yapıştırılan süsler var tabii.

Eğer canınız bir mıknatısı bozmak istiyorsa, çok fazla ısıtın, mıknatısları birbirine vurun ya da mıknatısın üzerine ağır bir şeyle darbeler indirin cialis auf rezept. Canınız kıymetli elektronik cihazlarınızı bozmak istiyorsa da yanlarına bolca mıknatıs yerleştirin.

12


Gürsoylar